นาแปลงเล็ก

ในช่วงระยะเวลา 2-3 ปีที่ผ่านมาภาวะความแห้งแล้งที่รุนแรงเกิดขึ้นกระจายเป็นพื้นที่วงกว้างของประเทศไทยและเกิดอย่างต่อเนื่อง ที่อาวาสสถานฮอมบุญอโศก อ.เด่นชัย จ.แพร่ ก็ได้รับผลกระทบจากภาวะแห้งแล้งนี้ ทำให้ ช่วงปีนี้ปริมาณน้ำที่เก็บกักในสระน้ำเกือบทุกสระแห้งขอด มีน้ำเพียงพอสำหรับการใช้ในครัวเรือนเท่านั้น ไม่เพียงพอสำหรับการทำกสิกรรม

ในช่วง 2 สัปดาห์ที่ผ่านมามีฝนตกลงมาในพื้นที่ ในปริมาณที่ไม่มากนักแต่เพียงพอที่จะทำให้ดินมีความชื้นบ้าง จึงได้เริ่มทำการเตรียมแปลงดินในสวนด้วยการไถและปลูกพืชบางชนิดลงไป เช่น กล้วย ส้มเขียวหวาน แค ช่วงระยะเวลาไม่ถึง 1 สัปดาห์พบว่า ต้นกล้วยตายไปบางส่วน มะละกอและแคตายทั้งหมด ต้นส้มใบเหี่ยวเฉา ในเบื้องต้นจึงแก้ปัญหาด้วยการหาฟางมาคลุมหน้าดินโดยรอบของต้นส้ม และทำการรดน้ำช่วย พบว่าหน้าดินเปียกลึกลงจากผิวดินเพียง 1 เซ็นติเมตร น้ำที่รดส่วนใหญ่ไหลหลากกระจายออกพื้นที่โดยรอบ ได้ทำการแก้ปัญหานี้ด้วยการใช้จอบมาพูนดินให้มีลักษณะเป็นคันนาโดยรอบ พบว่าสามารถแก้ไข ปัญหาภาวะแล้งนี้ได้ ความชื้นในแปลงเล็กๆ นี้สามารถรักษาความชื้นได้ 1-2 สัปดาห์ ต่อมาได้พัฒนาปรับที่ดินให้มีลักษณะเป็นแปลงนาขนาดเล็กในพื้นที่สวนให้มีขนาดของแปลงพื้นที่ราว 2.0×2.0  เมตร หรือ 2.5×2.5 เมตร ด้วยลักษณะโครงสร้างของพื้นที่มีลักษณะนาแปลงเล็กนี้ ทำให้เกิดแง่คิดในประเด็นที่น่าสนใจ ดังนี้คือ

1. การปรับพื้นที่ให้มีความลาดเอียงที่สม่ำเสมอสามารถกระทำได้โดยง่าย
2. การทำคันดินโดยรอบแปลงช่วยลดการไหลหลากของหน้าดิน
3. การใส่อินทรีย์วัตถุที่เน่าสลายทดแทนการใช้ปุ๋ยกระทำได้ง่าย หาจากพื้นที่ใกล้เคียงในจำนวนไม่มาก สามารถที่จะกระจายได้ทั่วแปลง
4. การหากิ่งไม้หรือใบไม้มาคลุมหน้าดินสามารถกระทำได้ง่ายเพียงกวาดใบไม้รอบบ้านหรือใต้ต้นไม้ 1 ต้น ก็เพียงพอสำหรับแปลงนาขนาดเล็ก 1 แปลง ทำให้ไม่เกิดความท้อในการขนใบไม้เข้าแปลง
5. รูปแบบการให้น้ำใช้วิธีไขน้ำเข้าให้ท่วมใบไม้ที่คลุมดิน ใช้เวลาเพียงเล็กน้อยน้ำกระจายทั่วถึงและเก็บความชื้นได้นานราว 1-2 สัปดาห์
6. การทำแปลงเพื่อปลูกพืชผักใช้วิธีทำวันละ 1 แปลงหรือมากกว่านั้นตามศักยภาพ ทำให้เกิดแรงใจเห็นว่าการทำกสิกรรมไม่ใช่เป็นงานที่หนัก แต่เป็นงานที่ทำด้วยความเพลิดเพลิน
7. การปลูกพืชในรอบต่อไปไม่จำเป็นต้องไถหรือขุดหน้าดิน เพียงแต่เพิ่มอินทรีย์วัตถุ ก็สามารถปลูกต่อได้
8. ในนาแปลงเล็กที่คลุมด้วยฟางหรือใบไม้ช่วยควบคุมการเกิดของหญ้าได้ ทำให้หญ้านอกแปลงกลายเป็นสิ่งที่มีคุณค่า เพราะสามารถตัด หรือถอน แล้วโยนเข้ามาใส่ในแปลงเพื่อเพิ่มอินทรีย์วัตถุได้ ทำให้ช่วยลดการขนอินทรีย์วัตถุมาจากที่อื่นที่ไกลออกไป
9. การคลุมหญ้าด้วยฟางเป็นสิ่งที่ช่วยทดแทนการใช้ยาฆ่าหญ้าในแปลงกสิกรรม (ที่นักวิชาการกำลังคิดหาสิ่งทดแทนยาเคมีกำจัดวัชพืช)
10. ผู้สูงอายุหรือผู้ที่มีแรงน้อย สามารถลงมือทำได้เพราะทำในแปลงนาขนาดเล็ก
11. ผู้ไม่มีประสบการณ์ในการทำกสิกรรมก็สามารถทำได้เพราะเรียนรู้ได้ง่าย ไม่ต้องใช้อุปกรณ์หรือองค์ความรู้ที่ซับซ้อน
12. ผู้ที่มีที่ดินเป็นบ้านจัดสรรที่ดินมีลักษณะเป็นดินถม คุณภาพดินไม่ดีสามารถที่จะปรับปรุงคุณภาพของดินให้สมบูรณ์โดยเร็วได้
13. ผู้ที่มีที่ทำกินที่มีลักษณะเป็นสวนไม่มีแปลงนา สามารถสร้างนาขนาดเล็กกระจายในพื้นที่สวน ทำให้สามารถปลูกข้าวเพื่อการบริโภคได้
14. กรณีการปลูกข้าวนอกฤดูกาลปัญหาที่มักพบเสมอคือ มีนกกระจิบเป็นฝูงมากินช่วงที่ข้าวเป็นน้ำนม การแก้ปัญหาดังกล่าว สามารถนำมุ้งหรือตาข่ายมาคลุมแปลงในช่วงนั้นๆได้ ไม่ต้องลงทุนซื้อตาข่ายที่มีขนาดใหญ่มาคลุม
15. หรือกรณีที่มีแมลงต่างๆระบาดก็สามารถใช้มุ้งหรือตาข่ายมาคลุมได้โดยง่ายเช่นกัน
16. หรือกรณีที่จะปลูกพืชที่ไม่สามารถปลูกได้ในภาวะฝนตก ก็สามารถหาพลาสติกมามุงทำเป็นโรงเรือนขนาดเล็ก พร้อมติดตั้งหรือพร้อมรื้อถอนได้
17. กรณีที่จะปลูกเพื่อการค้า สามารถวางแผนการปลูก ให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาดในท้องถิ่นได้ ช่วยแก้ปัญหาภาวะผลผลิตล้นตลาด
18. ใบไม้และกิ่งไม้รวมถึงขยะที่ย่อยสลายได้จะกลายเป็นสิ่งที่มีคุณค่าเพราะสามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้จริงและง่าย การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมและธรรมชาติจะเกิดขึ้น
19. พื้นที่ ที่เป็นทะเลทรายหรือพื้นที่ที่มีน้ำน้อยสามารถกระทำได้เพราะสามารถควบคุมปัจจัยต่างๆได้ง่าย
20. สามารถทำงานกสิกรรมได้ตลอดทั้งปีด้วยการปลูกพืชที่หลากหลายตามความเหมาะสมของฤดูกาลนั้นๆ ในนาแปลงเล็กๆ ไม่ต้องทิ้งช่วงตามฤดูกาลเหมือนการปลูกพืชเชิงเดี่ยว
21. ความมั่นคงทางด้านอาหารจะสามารถแก้ไขได้เพราะสามารถกระทำได้ในเกือบทุกกลุ่มบุคคล

ที่มา : อำนวย คลี่ใบ จิตอาสาแพทย์วิถีธรรม สวนป่านาบุญ 8 ฮอมบุญอโศก อ.เด่นชัย จ.แพร่

ภาพประกอบ ภาพแรกตัวอย่างการปลูกข้าวดอยแบบนาแปลงเล็กที่ฮอมบุญอโศกเมื่อปี 2552

นาผักผุ้ง และตัวอย่างการทำนาแปลงเล็ก ชุมชนภูผาฟ้าน้ำ อ.แม่แตง จ.เชียงใหม่ ณ ปัจจุบัน

สามารถศีกษาเรื่องการทำนาแปลงเล็กเพิ่มเติมได้ที่นี่ https://morkeaw.net/modified-small-rice-field/

เรื่องน่าสนใจ

เพื่อใจไร้ทุกข์

แหนแดง

แหนแดง เป็นปุ๋ยชีวภาพที่ให้ไนโตรเจนได้มากกว่าพืชชนิดอื่นๆ แหนแดงจะเกิดขึ้นได้นั้นน้ำต้องสะอาดและพื้นที่อุดมสมบูรณ์ แหนแดง มีประโยชน์ 2 อย่างหลักๆ คือ 1.บำรุงพืช 2. บำรุงคน บำรุงพืช คือ แหนแดงมีไนโตรเจนสูงและธาตุอาหารต่างๆสูง เวลานำไปผสมกับดินแล้วนำไปปลูกพืช...

จุลินทรีย์พลังศีล

จุลินทรีย์พลังศีล

จุลินทรีย์พลังศีล คือ จุลินทรีย์ที่ดี ใช้ในการย่อยสลายดิน พืช อินทรียวัตถุ ทำให้ดินร่วนซุย ช่วยเร่งปฏิกิริยาการเจริญเติบโตของพืช ทำให้พืชผักได้อาหารทางใบ ส่วนประกอบ พืชผักฤทธิ์ร้อน เช่น ใบกระถิน สาบเสือ สะเดา ฯลฯ หรือพืชที่เกิดง่ายทุกตัว จุลินทรีย์ที่ดีเขาจะไปกิน...

วิธีการทำแปลงแสนสุข

วิธีการทำแปลงแสนสุข

ที่มาของวิชาแปลงแสนสุข: ก่อนหน้านี้เราทำแปลงขนาดใหญ่ 1-2 เมตร ปัญหาที่พบคือ เมื่อเอาน้ำเข้าในแปลง น้ำไหลไม่ทั่วถึง จึงปรับเปลี่ยนทำแปลงแสนสุข วิธีการทำแปลงแสนสุข ตีแปลงความกว้าง 1 ฟุต และขุดร่อง กว้าง ลึก 7 - 10 เซนติเมตร กำลังดี ความยาวตามความยาวของแปลง...

วิชาเพาะต้นกล้า

วิชาเพาะต้นกล้า

การเพาะต้นกล้าที่มีอัตราการงอกและการเจริญเติบโตที่สูง   วิธีทำ เลือกเมล็ดพันธุ์ที่ต้องการเพาะ เมล็ดขนาดเล็กใช้ประมาณ 1 ช้อนชา เมล็ดขนาดโตใช้ประมาณ 1 ช้อนโต๊ะ นำมาใส่ในถุงพลาสติก ใส่น้ำลงไปในถุงให้น้ำพอท่วมเมล็ดพันธุ์ แล้วเอายางรัดถุงพลาสติก ทิ้งไว้ 1 คืน...

วิชาหว่านเมล็ดพันธุ์ในนาเล็ก

วิชาหว่านเมล็ดพันธุ์ในนาเล็ก

หลักการทำกสิกรรมให้มีประสิทธิภาพสูงสุดข้อแรกคือ "พันธุ์ดี" ตีแปลงทำนาเล็ก โดย ขุดร่องรอบๆ แล้วพูนดินขึ้นมาทำเป็นเนิน เป็นเกาะ ขึ้นมาตรงกลางแปลง ขุดรอบๆให้เป็นร่องน้ำ การขุดร่องรอบๆ ทำให้เราดูระดับของดินได้ดีอาศัยน้ำเป็นตัววัด ให้ดินอยู่สูงกว่าระดับน้ำ 1-2 เซนติเมตร...

ปุ๋ยยูเรียตราหมอเขียว

ปุ๋ยยูเรียตราหมอเขียว

วิธีการทำ นำพืชที่โตเร็ว หรือ พืชที่แมลงไม่ค่อยกิน เช่น ผักกาดนา ผักโขม สาบแร้งสาบกา คราดหัวแหวน ตู้ตี้ ต้นกล้วย ส่วนประกอบของต้นกล้วยทั้งหมด หรือ พืชอะไรก็ได้ที่เราเห็นว่าโตเร็วแต่ไม่รู้จักชื่อ นำพืชที่เราหามาได้มาสับ หรือใส่เครื่องปั่น ใครไม่มีแรงสับพืช...

กสิกรรมไร้สารพิษ นำมาซึ่งปัจจัย 4

กสิกรรมไร้สารพิษ นำมาซึ่งปัจจัย 4

กสิกรรมไร้สารพิษ นำมาซึ่งปัจจัย 4 ทำให้ชีวิตอยู่รอด ทำให้ชีวิตอยู่เย็นเป็นสุข ดร.ใจเพชร กล้าจน(หมอเขียว) 23 เมษายน 2563 ณ พุทธสถานภูผาฟ้าน้ำ ต.ป่าแป๋ อ.แม่แตง...

อาหาร คืออำนาจที่แท้จริง

อาหาร คืออำนาจที่แท้จริง

เงิน ไม่ใช่อำนาจที่แท้จริง อาหาร คืออำนาจที่แท้จริง ดร. ใจเพชร กล้าจน (หมอเขียว) วันที่ 3 ตุลาคม 2563 ณ พุทธสถานภูผาฟ้าน้ำ ต.ป่าแป๋ อ.เมือง...

สาหร่ายใบไชยา

สาหร่ายใบไชยา

สาหร่ายใบไชยา ผักไชยา มีแคลเซียม ธาตุเหล็กสูง ช่วยย่อยอาหาร บำรุงสายตา มีสารต้านอนุมูลอิสระ ช่วยขับปัสสาวะ ถอนพิษร้อน ปรับสมดุลร้อนเย็นในร่างกาย ฯลฯ ผักไชยา มีสารพิษในกลุ่มสารไซยาไนด์ แต่สารดังกล่าวถูกทำลายได้ด้วยความร้อน ควรทำให้สุกก่อนรับประทานทุกครั้ง...