นาแปลงเล็ก

ในช่วงระยะเวลา 2-3 ปีที่ผ่านมาภาวะความแห้งแล้งที่รุนแรงเกิดขึ้นกระจายเป็นพื้นที่วงกว้างของประเทศไทยและเกิดอย่างต่อเนื่อง ที่อาวาสสถานฮอมบุญอโศก อ.เด่นชัย จ.แพร่ ก็ได้รับผลกระทบจากภาวะแห้งแล้งนี้ ทำให้ ช่วงปีนี้ปริมาณน้ำที่เก็บกักในสระน้ำเกือบทุกสระแห้งขอด มีน้ำเพียงพอสำหรับการใช้ในครัวเรือนเท่านั้น ไม่เพียงพอสำหรับการทำกสิกรรม

ในช่วง 2 สัปดาห์ที่ผ่านมามีฝนตกลงมาในพื้นที่ ในปริมาณที่ไม่มากนักแต่เพียงพอที่จะทำให้ดินมีความชื้นบ้าง จึงได้เริ่มทำการเตรียมแปลงดินในสวนด้วยการไถและปลูกพืชบางชนิดลงไป เช่น กล้วย ส้มเขียวหวาน แค ช่วงระยะเวลาไม่ถึง 1 สัปดาห์พบว่า ต้นกล้วยตายไปบางส่วน มะละกอและแคตายทั้งหมด ต้นส้มใบเหี่ยวเฉา ในเบื้องต้นจึงแก้ปัญหาด้วยการหาฟางมาคลุมหน้าดินโดยรอบของต้นส้ม และทำการรดน้ำช่วย พบว่าหน้าดินเปียกลึกลงจากผิวดินเพียง 1 เซ็นติเมตร น้ำที่รดส่วนใหญ่ไหลหลากกระจายออกพื้นที่โดยรอบ ได้ทำการแก้ปัญหานี้ด้วยการใช้จอบมาพูนดินให้มีลักษณะเป็นคันนาโดยรอบ พบว่าสามารถแก้ไข ปัญหาภาวะแล้งนี้ได้ ความชื้นในแปลงเล็กๆ นี้สามารถรักษาความชื้นได้ 1-2 สัปดาห์ ต่อมาได้พัฒนาปรับที่ดินให้มีลักษณะเป็นแปลงนาขนาดเล็กในพื้นที่สวนให้มีขนาดของแปลงพื้นที่ราว 2.0×2.0  เมตร หรือ 2.5×2.5 เมตร ด้วยลักษณะโครงสร้างของพื้นที่มีลักษณะนาแปลงเล็กนี้ ทำให้เกิดแง่คิดในประเด็นที่น่าสนใจ ดังนี้คือ

1. การปรับพื้นที่ให้มีความลาดเอียงที่สม่ำเสมอสามารถกระทำได้โดยง่าย
2. การทำคันดินโดยรอบแปลงช่วยลดการไหลหลากของหน้าดิน
3. การใส่อินทรีย์วัตถุที่เน่าสลายทดแทนการใช้ปุ๋ยกระทำได้ง่าย หาจากพื้นที่ใกล้เคียงในจำนวนไม่มาก สามารถที่จะกระจายได้ทั่วแปลง
4. การหากิ่งไม้หรือใบไม้มาคลุมหน้าดินสามารถกระทำได้ง่ายเพียงกวาดใบไม้รอบบ้านหรือใต้ต้นไม้ 1 ต้น ก็เพียงพอสำหรับแปลงนาขนาดเล็ก 1 แปลง ทำให้ไม่เกิดความท้อในการขนใบไม้เข้าแปลง
5. รูปแบบการให้น้ำใช้วิธีไขน้ำเข้าให้ท่วมใบไม้ที่คลุมดิน ใช้เวลาเพียงเล็กน้อยน้ำกระจายทั่วถึงและเก็บความชื้นได้นานราว 1-2 สัปดาห์
6. การทำแปลงเพื่อปลูกพืชผักใช้วิธีทำวันละ 1 แปลงหรือมากกว่านั้นตามศักยภาพ ทำให้เกิดแรงใจเห็นว่าการทำกสิกรรมไม่ใช่เป็นงานที่หนัก แต่เป็นงานที่ทำด้วยความเพลิดเพลิน
7. การปลูกพืชในรอบต่อไปไม่จำเป็นต้องไถหรือขุดหน้าดิน เพียงแต่เพิ่มอินทรีย์วัตถุ ก็สามารถปลูกต่อได้
8. ในนาแปลงเล็กที่คลุมด้วยฟางหรือใบไม้ช่วยควบคุมการเกิดของหญ้าได้ ทำให้หญ้านอกแปลงกลายเป็นสิ่งที่มีคุณค่า เพราะสามารถตัด หรือถอน แล้วโยนเข้ามาใส่ในแปลงเพื่อเพิ่มอินทรีย์วัตถุได้ ทำให้ช่วยลดการขนอินทรีย์วัตถุมาจากที่อื่นที่ไกลออกไป
9. การคลุมหญ้าด้วยฟางเป็นสิ่งที่ช่วยทดแทนการใช้ยาฆ่าหญ้าในแปลงกสิกรรม (ที่นักวิชาการกำลังคิดหาสิ่งทดแทนยาเคมีกำจัดวัชพืช)
10. ผู้สูงอายุหรือผู้ที่มีแรงน้อย สามารถลงมือทำได้เพราะทำในแปลงนาขนาดเล็ก
11. ผู้ไม่มีประสบการณ์ในการทำกสิกรรมก็สามารถทำได้เพราะเรียนรู้ได้ง่าย ไม่ต้องใช้อุปกรณ์หรือองค์ความรู้ที่ซับซ้อน
12. ผู้ที่มีที่ดินเป็นบ้านจัดสรรที่ดินมีลักษณะเป็นดินถม คุณภาพดินไม่ดีสามารถที่จะปรับปรุงคุณภาพของดินให้สมบูรณ์โดยเร็วได้
13. ผู้ที่มีที่ทำกินที่มีลักษณะเป็นสวนไม่มีแปลงนา สามารถสร้างนาขนาดเล็กกระจายในพื้นที่สวน ทำให้สามารถปลูกข้าวเพื่อการบริโภคได้
14. กรณีการปลูกข้าวนอกฤดูกาลปัญหาที่มักพบเสมอคือ มีนกกระจิบเป็นฝูงมากินช่วงที่ข้าวเป็นน้ำนม การแก้ปัญหาดังกล่าว สามารถนำมุ้งหรือตาข่ายมาคลุมแปลงในช่วงนั้นๆได้ ไม่ต้องลงทุนซื้อตาข่ายที่มีขนาดใหญ่มาคลุม
15. หรือกรณีที่มีแมลงต่างๆระบาดก็สามารถใช้มุ้งหรือตาข่ายมาคลุมได้โดยง่ายเช่นกัน
16. หรือกรณีที่จะปลูกพืชที่ไม่สามารถปลูกได้ในภาวะฝนตก ก็สามารถหาพลาสติกมามุงทำเป็นโรงเรือนขนาดเล็ก พร้อมติดตั้งหรือพร้อมรื้อถอนได้
17. กรณีที่จะปลูกเพื่อการค้า สามารถวางแผนการปลูก ให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาดในท้องถิ่นได้ ช่วยแก้ปัญหาภาวะผลผลิตล้นตลาด
18. ใบไม้และกิ่งไม้รวมถึงขยะที่ย่อยสลายได้จะกลายเป็นสิ่งที่มีคุณค่าเพราะสามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้จริงและง่าย การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมและธรรมชาติจะเกิดขึ้น
19. พื้นที่ ที่เป็นทะเลทรายหรือพื้นที่ที่มีน้ำน้อยสามารถกระทำได้เพราะสามารถควบคุมปัจจัยต่างๆได้ง่าย
20. สามารถทำงานกสิกรรมได้ตลอดทั้งปีด้วยการปลูกพืชที่หลากหลายตามความเหมาะสมของฤดูกาลนั้นๆ ในนาแปลงเล็กๆ ไม่ต้องทิ้งช่วงตามฤดูกาลเหมือนการปลูกพืชเชิงเดี่ยว
21. ความมั่นคงทางด้านอาหารจะสามารถแก้ไขได้เพราะสามารถกระทำได้ในเกือบทุกกลุ่มบุคคล

ที่มา : อำนวย คลี่ใบ จิตอาสาแพทย์วิถีธรรม สวนป่านาบุญ 8 ฮอมบุญอโศก อ.เด่นชัย จ.แพร่

ภาพประกอบ ภาพแรกตัวอย่างการปลูกข้าวดอยแบบนาแปลงเล็กที่ฮอมบุญอโศกเมื่อปี 2552

นาผักผุ้ง และตัวอย่างการทำนาแปลงเล็ก ชุมชนภูผาฟ้าน้ำ อ.แม่แตง จ.เชียงใหม่ ณ ปัจจุบัน

สามารถศีกษาเรื่องการทำนาแปลงเล็กเพิ่มเติมได้ที่นี่ https://morkeaw.net/modified-small-rice-field/

เรื่องน่าสนใจ

เพื่อใจไร้ทุกข์

หลักการทำกสิกรรมไร้สารพิษ

หลักการทำกสิกรรมไร้สารพิษ

หลักการทำกสิกรรมไร้สารพิษ 1. อย่าขี้เกียจ ต้องขยันดูแล 2. อย่าใจร้อน ต้องใจเย็น 3. อย่าโลภ ต้องรู้จักพอทำอย่างมีคุณภาพ 4. พอประมาณ คือดำเนินการให้พอดีอย่างรู้เพียรรู้พัก 5. รู้จักแบ่งปันด้วยใจที่บริสุทธิ์ ดร.ใจเพชร กล้าจน (หมอเขียว) รายการ ธรรมะพาพ้นทุกข์ วันที่ 5...

อยู่ที่ไหนๆบนโลกใบนี้ก็ทำกสิกรรมไร้สารพิษได้

อยู่ที่ไหนๆบนโลกใบนี้ก็ทำกสิกรรมไร้สารพิษได้

อยู่ที่ไหนๆบนโลกใบนี้ก็ทำกสิกรรมไร้สารพิษได้   กินผักที่ปลูกปลูกผักที่กิน ใจไร้ทุกข์ใจดีงามร่างกายแข็งแรง   ติ๊กและขวัญมาพักบ้านพี่หม่วยช่วงเรียนมสธ. มีเวลาว่างก็ช่วยกันทำบารายคัลเจอร์ (ภูเขาน้อยประหยัดน้ำพืชงามดี) ไว้ปลูกผักกินกัน ตอนนี้ทำไป 2 แปลงแล้วค่ะ...

สภาวธรรมจากการทำกสิกรรมไร้สารพิษ

สภาวธรรมจากการทำกสิกรรมไร้สารพิษ

สภาวธรรมจากการทำกสิกรรมไร้สารพิษ เริ่มต้นก็ต้องมีใจก่อน ใจมาอย่างแรกเลย ใจที่มีความ ยินดี พอใจ ที่จะทำผักกินเอง เมื่อท่านมีความยินดี พอใจ ที่จะผลิตผักกินเอง ท่านก็จะมีวิธีการตามมา ไม่ว่าจะเป็น การปลูกในกระถาง ปลูกพื้นที่ดิน จะดินดี ดินไม่ดี ท่านจะมีวิธีกระบวนการ...

ต้มยำลุยสวนและซุปใสสวน๙

ต้มยำลุยสวนและซุปใสสวน๙

ต้มยำลุยสวนและซุปใสสวน๙ วิธีการทำ แยกชนิดของผักแต่ละอย่าง เอาเฉพาะผักที่หาได้ง่ายและใกล้มือ ลวกผักแต่ละอย่างตามลำดับการสุก ถ้ามีถั่วงอกให้ลวกถั่วงอกใส่ด้วย วิธีการทำน้ำซุป ผักมะรุม ๓ - ๔ ยอด ใบไชยา ๑ กำมือ ใบผักหวานบ้าน ๕ - ๖ ยอด ใบหม่อน ๑ กำมือ หอมใหญ่ ๓ หัว รากผักชี...

ข้าวอบสมุนไพรธัญพืช

ข้าวอบสมุนไพรธัญพืช

ข้าวอบสมุนไพรธัญพืช สมุนไพรฤทธิ์ร้อน ข่า, ตะไคร้ (หั่นเฉลียง) ,ใบมะกรูด(ฉีก) ธัญพืชต้มสุก ใช้ถั่วเท่าที่มีที่บ้านก็ได้นะคะไม่จำเป็นต้องใส่ครบ ฤทธิ์ร้อน ถั่วดำ, ถั่วแดง ฤทธิ์เย็น ถั่วขาว, ลูกเดือย, ถั่วเขียว ฤทธิ์เย็น ข้าวสารซ้อมมือ วิธีทำ นำข้าวสารซ้อมมือ...

แกงส้มหรือแกงเหลือง

แกงส้มหรือแกงเหลือง

แกงส้มหรือแกงเหลือง เมนูจากค่ายพระไตรปิฎกครั้งที่ ๒๓ รุ่น ดับทุกข์ทั้งแผ่นดินด้วยอริยสัจสี่ ณ สวนป่านาบุญ ๒ อ.ชะอวด จ.นครศรีธรรมราช   วัตถุดิบ   ผักฤทธิ์เย็น มะละกอเหลืองห่าม เห็ดนางฟ้า สับปะรด หัวไชเท้า สายบัว ยอดมะพร้าว ผักกวางตุ้ง ผักฤทธิ์ร้อน ถั่วหัวโต...

แกงดอกแคป่า

แกงดอกแคป่า

แกงดอกแคป่า วันนี้ขอนำเสนอ แกงดอกแคป่า ผักพื้นบ้านแกงแบบอิสานปรุงแบบสุขภาพใช้เกลืออย่างเดียว พืชรสขมทุกชนิดมีฤทธิ์ร้อนดับร้อน คือธรรมชาติของรสขมนั้นมีฤทธิ์ร้อน เมื่อเข้าไปในร่างกายจะเกิดการรวมกับความร้อนภายในอย่างรวดเร็ว...

เพาะต้นมะขามอ่อน

เพาะต้นมะขามอ่อน

วิธีเพาะต้นมะขามอ่อน 1. แช่เม็ดมะขามไว้ในน้ำสะอาดประมาณ 2-3 คืน เพื่อให้เปลือกนิ่ม 2. นำเม็ดที่แช่น้ำแล้วไปลงดิน หรือกระบะเพาะที่เตรียมไว้ และโรยดินกลบให้หลวมๆ 3. นำกระบะเพาะไปวางไว้ในที่ที่มีแสงแดดรำไร รดน้ำวันละครั้งพอให้ดินชื้น 4....

ต้มข่ามันฝรั่งปรับสมดุล

ต้มข่ามันฝรั่งปรับสมดุล

ต้มข่ามันฝรั่งปรับสมดุล เหมาะรับประทานในฤดูฝน ฤดูหนาว เพราะเป็นแกงฤทธิ์ร้อน อากาศหนาวเย็นแบบนี้ขอแนะนำเมนูนี้ค่ะ ผักฤทธิ์ร้อน ข่า ตะไคร้ ใบมะกรูด หอมแดง มันฝรั่ง กะทิ ผักฤทธิ์เย็น เห็ดนางฟ้า มะเขือเทศ ต้นอ่อนมะขาม เครื่องปรุง น้ำตาลมะพร้าว ดอกเกลือ มะขามเปียก  ...

ผัดหยวกกล้วย

ผัดหยวกกล้วย

ผัดหยวกกล้วย หยวกกล้วย เป็นสมุนไพรฤทธิ์เย็น แก้ไข้ ถอนพิษร้อนได้ดี เป็นยาบำรุง   วัตถุดิบ ผักฤทธิ์เย็น หยวกกล้วย ใบวอเตอร์เครส ดอกขจร ดอกโสน มะเขือเทศ มะละกอห่าม เครื่องปรุง เกลือ   วิธีทำ 1.นำผักมาล้างน้ำให้สะอาด หั่นมะละกอห่าม หยวกกล้วย มะเขือเทศ...