สรรพคุณฟักเขียว

ฟักเขียวมีฤทธิ์เย็น

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ฟักเขียวเป็นพืชอายุสั้น มีลำต้นสีเขียวมีขนขึ้นปกคลุมอยู่ทั่วลำต้น แตกกิ่งก้านสาขามากมาย ใบมีลักษณะเป็นหยักคล้ายฝ่ามือขอบใบแยกออกเป็น 5–7 แฉก ปลายแฉกแหลมใบหยาบเรียงสลับกันตามข้อต้น ใบกว้างประมาณ 5–15 เซนติเมตร มีขนปกคลุม ก้านใบยาวประมาณ 10 เซนติเมตร มีดอกเดี่ยว (Solitary Flower) สีเหลือง ดอกเพศผู้มีลักษณะเป็นหลอดยาว 5–10 เซนติเมตร ปลายดอกแยกออกเป็น 5 กลีบ มีกลีบเลี้ยง 5 กลีบ ส่วนดอกเพศเมียก้านดอกจะสั้นกว่าดอกเพศผู้ ปลายดอกแยกออกเป็น 3 แฉก มีรังไข่อยู่ภายในดอก ผลมีลักษณะเป็นรูปกลมยาวกว้างประมาณ 20–30 เซนติเมตร ยาว 30–60 เซนติเมตร เปลือกแข็งสีเขียวเนื้อในสีขาว เนื้อแน่น ฉ่ำน้ำ มีเมล็ดอยู่ภายในจำนวนมากสีขาวออกเหลือง

ฟักเขียวสามารถบริโภคได้ทั้งผลอ่อนและผลแก่ โดยผลอ่อนรสชาติจะเข้มกว่าผลแก่ มีน้ำมาก ใบอ่อนและตาดอก นำไปนึ่งหรือใส่ในแกงจืดเพิ่มรสชาติ ส่วนเมล็ดอุดมไปด้วยน้ำมันและโปรตีนโดยทำให้สุกสามารถกินได้ แต่มีข้อควรระวังสำหรับคนที่มีปัญหาทางด้านการขับถ่าย และมีอาการแน่นหน้าอก ไม่ควรรับประทาน

สรรพคุณทางยา

  • ใบ – แก้ฟกช้ำ แก้พิษผึ้งต่อย ช่วยรักษาบาดแผล แก้โรคบิด แก้ร้อนในกระหายน้ำ แก้บวมอักเสบมีหนอง
  • ผล – ขับปัสสาวะ ขับเสมหะ แก้ไอ แก้ธาตุพิการ แก้โลหิตเป็นพิษ บวมน้ำ หลอดลมอักเสบ
  • เมล็ด – ลดไข้ แก้ริดสีดวงทวาร แก้โรคทางเดินปัสสาวะ แก้ไตอักเสบ บำรุงผิว ละลายเสมหะ
  • ราก – แก้ไข้ แก้กระหายน้ำ ถอนพิษ
  • เถาสด – รสขมเย็น ใช้รักษาริดสีดวงทวาร มีไข้สูง
  • เปลือก – บำบัดอาการบวมน้ำ ขับปัสสาวะ แก้ท้องเสีย แผลบวมอักเสบมีหนอง

สรรพคุณยาไทย 

  • ไส้ฟัก บีบคั้นเอาแต่น้ำ รับประทานแก้อาเจียนเป็นโลหิต 
  • ราก แก้พิษไข้ร้อนกระหายน้ำ และ ถอนพิษทั้งปวง
  • ลูก (ผล) รสเย็น ขับปัสสาวะ แก้ธาตุพิการ แก้ไอเป็นเลือด น้ำคั้นจากลูกแก้อาเจียน แก้โลหิตเป็นพิษ ขับปัสสาวะ ลดไข้ ถอนพิษ
  • เปลือกลูก รสเฝื่อนเย็น แก้ช้ำใน แก้ปวดเอว ใช้กรณีบวมน้ำ ปัสสาวะไม่สะดวก ลดความร้อน ในฤดูร้อน ปัสสาวะไม่ยาว (เช่นเดียวกับในรายงานวิจัยจีนกล่าวว่า หากรับประทานเปลือกผลภายใน 2 ชั่วโมง จะเห็นผลด้านการขับปัสสาวะ เมล็ด ลดความร้อน ขับเสลด) 
  • ใบ รสเย็น ตำพอกแก้ฟกช้ำ แก้บาดแผลเล็กน้อย แก้บวม แก้พิษผึ้งต่อย
  • เมล็ด รสมัน ขับพยาธิ ลดไข้ แก้อักเสบ บวม แก้ริดสีดวงทวาร แก้ลำไส้เล็กอักเสบ แก้ทางเดินปัสสาวะ แก้ไตอักเสบ บำรุงผิว ในตำราจีน ใช้เมล็ด แก้ไข้ ลดความร้อน ระบายเสลด ใช้กรณีไอ จากความร้อน อาการทางปอด ตกขาว

ชื่อท้องถิ่น

ในประเทศไทยมีชื่อเรียกตามท้องถิ่นต่างกันไป เช่น

  • ภาคเหนือ – ฟักขี้หมู, ฟักจิง, มะฟักขม, มะฟักหม่น, มะฟักหม่นขม
  • ภาคอีสาน – บักฟัก,บักโต่น
  • ภาคกลาง – ฟักขาว, ฟักเขียว, ฟักจีน, แฟง
  • ภาคใต้ – ขี้พร้า
  • แม่ฮ่องสอน – มะฟักหอม
  • ชาวกะเหรี่ยง/แม่ฮ่องสอน – ดีหมือ, ลุ่เค้ส่า
  • จีนแต้จิ๋ว – ตังกวย, ตี่จือ

แหล่งข้อมูล

เรื่องน่าสนใจ

สาลี่

สาลี่

มะนาว

มะนาว

แคนตาลูป

แคนตาลูป

ใบหูเสือ

ใบหูเสือ

เห็ดหูหนูขาว

เห็ดหูหนูขาว

แอปเปิ้ล

แอปเปิ้ล

สับปะรด

สับปะรด

สตรอว์เบอรรี

สตรอว์เบอรรี

พริก

พริก

แคร์รอต (แครอท)

แคร์รอต (แครอท)

วอเตอร์เครส

วอเตอร์เครส

ลูกหม่อน

ลูกหม่อน

มะเขือเทศ

มะเขือเทศ

ถั่วเหลือง

ถั่วเหลือง

ดอกกะหล่ำ

ดอกกะหล่ำ

ขึ้นฉ่าย

ขึ้นฉ่าย

ผักคราดหัวแหวน

ผักคราดหัวแหวน